İslamda Anne Baba Hakkı

İslamda Anne Baba Hakkı
İslamda Anne Baba Hakkı

İslamda Anne Baba Hakkı

İslamda Anne Baba Hakkı konulu makalemize hoş geldiniz sevgili okuyucularım. İmam-ı Nesefi hazretleri bu konuyla alakalı şöyle bir ifadede bulunmuştur.

Ana-babanın çocukları üzerinde seksen tane hakkı bulunmaktadır. Kırk tanesi yaşarken, diğer kırk tanesi vefatlarından sonra gelir. Sağlık zamanında olan kırk hakkı ise bedenle, dil ile, kalple ve maddi yardımla sınıflandırılmaktadır.

Bedenle ilgili haklar:

1- Onların memnuniyetini sağlamak için hizmet etmek.
2- İyilik etmek. Ana-babaya iyi davranmak ve cömert olmak evlatların üzerine düşen bir görevdir.
3- İsyan etmemek, itaat göstermek.
4- İtaat etmek, itaatsizlik etmemek, günah olmayan talimatlarını yerine getirmek.
5- Sert davranmamak, merhametle ve sevgiyle bakmak. Ana-babaya bir kez merhamet ve sevgiyle bakıldığında, kabul görmüş bir hac sevabına sahip olunur.
6- Üzmemek, incitmemek, rızalarını kazanmak.
7- İzin almadan bir yere gitmemek.
8- Saygıda eksiklik yapmamak.
9- Yanlarında yürürken, arkasından gitmek. Gereksiz yere önlerinde yürümemek.
10- Çağırıldığında hemen yanlarına gitmek, buyurun demek. Ana-babaya çağrı yaptıklarında, farz namazı bozmak caiz olsa da, ihtiyaç yoksa bozulmamalıdır. Sünnetler etkilenir.

Dil ile ilgili haklar:

1- Nazik bir dille konuşmak, alçakgönüllü olmak. Onlara karşı öfke bile belirtmemek.
2- Konuşurken ses tonunu onların sesinden daha yüksek tutmamak.
3- Yanlarında gereksiz yere fazla konuşmamak, edebe uygun davranmak. Ana-baba bilmediği şeyleri anlatsa bile, aynı şeyi tekrar etmemek. Hiç duymuyormuş gibi dikkatle dinlemek.
4- Kaba, saldırgan ve argo ifadeler kullanmamak. Örneğin, bir kardeşi kastedip (Senin oğlun bunu yaptı. Ben yapsam kıyameti koparırsınız) ya da (Anne torununuz şımarıyor, onu çok şımartıyorsunuz. Söz dinletemiyoruz) gibi sözlerle ana-babayı üzmemek gerekir. Çocuklarını ana-babalarının yanında dövmemeli ya da azarlamamalıdır. Böyle eylemler ana-babayı üzer.

5- Eşini onlardan üstün görmemek.
6- Onları adlarıyla çağırmamak, sözlerini kesmemek, konuşmalarına müdahale etmemek. Bilgiliymiş gibi görünmemek. Ana-baba yanlış bir şey söylese bile, bu öyle değil diyerek itirazda bulunmamak.
7- Ana-babanın arasını açacak söz ve davranışlardan kaçınmak. Ana-baba ile çocuk arasını bozacak durumlardan uzak durulmalıdır. Gelinler, ana-baba ile oğul arasındaki ilişkiyi bozacak sözlere yaklaşmamalıdır.
8- Konuşurken, yap, yapma gibi sert ifadeler kullanmamak. Daha nazik bir şekilde rica ederek “Yapar mısın” demelidir.
9- Onların iyi dualarını almak. Ana-baba duasını bir kazanım olarak görmelidir.
10- Kötü dualarını almaktan sakınmak.

Kalple ilgili haklar:

1- Merhamet göstermek.
2- Sevmek. Her fırsatta ana-babanın ellerini öperek, onlara sevgisini hissettirmek.
3- Onların sevinçlerine ortak olmak. Bir durumdan dolayı mutlu olduklarında, (Ne iyi olmuş, hayırlı olsun) diyerek memnuniyetini ifade etmelidir.
4- Üzüntülerine üzüntü duymak, acılarına ortak olmak. Onlar bir şeye üzüldüklerinde, (Geçmiş olsun) diyerek desteklemeye çalışmalıdır.
5- Çok konuşmalarına alınmamak. Hissetse bile kesinlikle incindiğini belli etmemek.
6- Sitem ve sıkıntılarına kızmamak. Onların söylediklerini hiç duymamış gibi davranmak.

7- Onlarla uzlaşmak. Onların memnuniyetini sağlamak için her türlü çabayı göstermelidir.
8- İncitmekten son derece çekinmek. İsra suresinin 23. ayeti ana-babaya nazik ve kibar davranmayı emretmektedir. Gaflet içinde ana-babanın kalbini kırarsak, hemen rızalarını kazanmaya çalışmalı, yalvarmalı ve ne olursa olsun gönüllerini almanın yolunu bulmalıyız!
9- Ters davranmamak. Aksine onların tepkilerine katlanmak gerekir. Çünkü ana-baba biz küçüktüklerinde, bizden çok şeyler çekmişlerdir. Bizim nazımızı çok çekmişlerdir.
10- Onlar sıkıntıda olsa da, ölümlerini istemek yerine, uzun bir yaşam dilemek. Onlar bizden daha zor bir süreçten geçerken, uzun yaşamamız için mücadele verdiler. Gerekirse kendileri aç kalarak bizim karınlarımızı doyurmuşlardı.

Mali haklar:

1- Kendinden önce, onlara giyim sağlamak. Kendi yemeğinden daha iyi olanı onlara sunmak.
2- Uzak yerlerdeki akrabaları görmek. Ebeveynler ve yakın akrabaları ziyaret etmek zorunludur. En azından, selam iletmek ya da güzel bir mektup yazarak bu yüklerden kurtulmak gerekir. Ziyaret sırasında öncelik verilenler arasında anne, baba, çocuk, dede, nine, kardeş, amca, hala, dayı ve teyze bulunmaktadır.
3- Birlikte yemek yemek.
4- Taleplerini sormak, öğrenmek ve yerine getirmek.
5- Evlerin temizlenmesi, boyanması ve onarılması.
6- Para yardımında bulunmak. İhtiyaç durumunda belki de söyleseler bile, onlardan yardım isteyemezler.
7- Mallarını ve paralarını onlara açmak. İstedikleri zaman, mallarım ve param sizin için feda olsun demek gerekir. Bir rahatsızlıkları varsa, bu yollarla onları yatıştırmalıdır. Anne ve babaya yapılan harcamalar hakkında sorgulama yapılmaz. Muhtaç olan anne ve babaya yardım etmek zorunludur.

8- Belli aralıklarla iyi yemekler hazırlayıp, onları davet etmek. Belki gönülleri fazla istemesine rağmen söyleyemezler.
9- Arkadaşları iyi bilip davet ederek, onların gönlünü almak. Düşmanlardan da mümkün olduğunca uzak durmak.
10- Hastalandıklarında, tedavi ile ilgilenmek ve ilaç almak. Bir bakıcı ya da hizmetçi yerine, doğrudan onlara yardım etmeye çalışmalıdır.

Vefatlarından sonraki 40 hak:

1- Defin işlemlerini vakitlice yapmak.
2- Sünnete uygun şekilde yıkamak. Bu konuda bilgili ve iyi kişilerden yardım almalıdır.
3- Sünnete görecek biçimde kefenlemek.
4- Uygun olmayan kefen yapmamak.
5- Sünnete uygun sayıya dikkat etmek. Erkekler için üç parçadan fazla olmamalıdır.
6- Kefende israf yapmamak.
7- Helal kazançla kefen almak.
8- Cenaze namazını biliyorsa, kendisi kıldırmak. Yenilikçi kişilere bu namazı kıldırmamak.
9- Onlar için sürekli dua etmek. Bir hadis meali: (Ana-babasına dua etmeyen kişinin rızkı azalır.)
10- Defnin gerçekleşmesini kendiliğinden sağlamak.

11- Mezarı açan ve burayı kazmayı gerçekleştirenleri memnun etmek.
12- İyi ve salih insanlarla yan yana defnetmek.
13- Kötü olanların arasına gömülmekten kaçınmak. Zira kötü komşulara sahip olmak sıkıntı yaratır.
14- Kabrin üst kısmını balık sırtı gibi düzenlemek.
15- Kerpiç kullanmak.
16- Pişirilmiş tuğla kullanmamak. Kabrin içinde, çivi veya fırında yapılmış maddeleri kullanmak mekruhtur. Kabrin dış yüzeyini tuğla ve mermerle kaplamakcaizdir.
17- Toprağın başında sadaka vermek.
18- Kabir başında dua etmek. [Sadaka ve dua konusunda gecikmemek. 40. ve 52. gece gibi yenilikçi uygulamalardan kaçınmak.]

19- Borçlarını zamanında ödemek.
20- Telkini kendisi gerçekleştirmek.
21- İhtiyaçlarını derhal giderme noktasında organize olmak. Ölünün namaz ve oruç yükümlülüğü için, başkası onun yerine bu yükümlülükleri yerine getiremez.
22- Mezar taşına uygun olmayan ifadeler yazdırmamak. Örneğin, Fatiha veya Besmele veya ayet yazmak caiz değildir. Latin alfabesiyle de uygun olanları yazmamak gereklidir. Uzun yıllar bu uygulama olmuşsa bile, geçerli değildir.

23- Vasiyetlerini yerine getirmek. Dine uygun olmayanlar yerine getirilmemelidir.
24- Namazlardan sonra dua edip, sevaplarını onlara yollamak.
25- Onlar için sevap kazanmak amacıyla oruç tutmak.
26- Onlar için sevap kazanmak amacıyla hac yapmak. Çoğu âlime göre anne-baba için hac yapmak caizdir.
27- Onlar adına sevap kazanmak için sadaka vermek.
28- Kabirlerini ziyaret edip Kur’an-ı Kerim okumalıdır.
29- Cuma günlerinde kabirlerini ziyaret etmek.

30- Ziyaret sırasında dua ve Kur’an-ı Kerim ile meşgul olup, uygunsuz sözler söylememek.
31- Sağken kalplerini kırdıysa, çocuk iyi olduğunda hoşnut olurlar. Öğrettikleri iyi şeylerle uygulandıkça, sevap onlara da ulaşır.
32- Onlardan kötü bir yol edinildiğinde, yapılan her şey onlara da günah ve azap getirir. Bu durumdan dolayı, onların bildirdiği kötü şeylerden uzak durmalı, kendi yanlış işlerle onlara kabirde rahatsızlık vermemelidir.
33- Anne babaya hakaret etmemek. Hadiste, (Anne babaya sövmek büyük bir günahtır) buyurulmuştur. Yani birinin anne babasına hakaret edersen, o da seninkilere hakaret edebilir.
34- Yakınlarına iyi davranmak.
35- Arkadaşlarını ziyaret etmek.
36- Arkadaşlarıyla bir araya gelmek.
37- Fıtır bayramında, onların sevabı için fitre vermek.
38- Kurban bayramında, onların sevabını kazanmak amacıyla kurban kesmek.
39- Ebeveynlerinin hoşlandığı yemeği hazırlayıp, muhtaçlara ikram ederek ruhlarını sevindirmek.
40- Başkalarının kötü yanlarını açıklamamak.

islami sohbet platformu olarak islamda anne baba hakkı konumuzun sonuna gelmiş bulunmaktayız. Bir başka konuda buluşmak ümidiyle sağlıcakla kalınız.

KaRa 37